Zelfstudie

Volgens Wikipedia is een autodidact “iemand die zijn kennis door zelfstudie, en los van iedere begeleiding door een educatieve organisatie of persoon, heeft verkregen”. De persoon gaat zelf zijn opleidingen verzekeren, binnen een kader dat hij zelf heeft opgesteld. De laatste jaren wordt zelfstudie steeds populairder. Deze leermethode wordt vergemakkelijkt door het ontstaan van online groepen van autodidacten die informatie uitwisselen over gedeelde interesses, wat ieder helpt om te leren uit de competentiedomeinen van de ander.

Binnen hetzelfde idee zijn er de MOOC (massive open online course), online lessen die voor iedereen openstaan. Vele universiteiten van aanzien over de wereld bieden dit soort lessen aan, die een interessante tool kan zijn binnen zelfstudie. MOOC bieden volgende voordelen:

  • Er moet geen platform voorzien worden aangezien deze extern zijn
  • Er moeten geen opleiders betaald worden
  • Er zijn geen administratieve stappen nodig
  • Ze laten toe om kennis en competenties te verwerven
  • Discussie platformen worden ter beschikking gesteld van de gebruikers zodat ze kunnen uitwisselen met anderen die hun interesses en noden delen. De gebruikers van deze platformen zullen zich minder geïsoleerd voelen.

Om een zicht te krijgen op de werkwijze van MOOC, bespreken we hier kort twee platformen, nl. Coursera en Udacity.

Coursera

Dit is een MOOC-platform met een enorme variëteit aan onderwerpen. Zij bieden op het moment van dit schrijven 659 onderwerpen aan. Zij doen dit in partnerschap met andere opleidingsinstellingen, zoals bijvoorbeeld de Universiteit van Stanford, Vanderbilt University en de University of London. De lessen die aangeboden worden starten steeds op een bepaald moment en lopen over een vooraf bepaalde periode. Op het einde is ook een examen voorzien dat, indien geslaagd, een certificaat tot gevolg heeft.

Er zijn drie leermethodes die Coursera aanbiedt. Ten eerste wordt er op geregelde tijdstippen een video online geplaatst waarin een les of een lezing van een professor te zien is. Een tweede leermethode zijn de klassieke tekstboeken of teksten die dienen als aanvulling op wat gezien is tijdens de lezingen. Tenslotte worden er ook probleemsituaties, een quiz en opdrachten meegegeven. Doordat de lessen op hetzelfde moment voor alle deelnemers starten, is het ook mogelijk om te interageren met de anderen.

Andere bekende MOOC-platformen die hierbij aansluiten zijn Edx en MIT.

Udacity

Udacity is een MOOC-platform dat in tegenstelling tot Coursera niet werkt met deadlines of vooraf bepaalde periodes waarin de lessen vallen. Als deelnemer kan je dus op je eigen tempo werken en bepaalde lesonderdelen overslaan indien deze niet jouw interesse wegdragen of reeds gekend zijn. Het aantal onderwerpen dat aangeboden wordt, is beperkter en situeert zich in het domein van Computer Science, Web Development en Tech Courses. Er worden geen boeken of teksten aangeboden, enkel video’s. Je kan ook een completer pakket krijgen (vb. persoonlijke coaching, nakijken van geschreven code, …), maar dat is tegen betaling. Er is de mogelijkheid om een certificaat te behalen wanneer alles is afgerond (wat bij Coursera niet mogelijk is wanneer de lessen op eigen tempo gevolgd worden). De personen die de lessen aanbieden zijn verbonden met universiteiten en/of de bedrijfswereld.

Internet kan een voordeel bieden voor autodidacten maar je mag ‘leren’ en ‘informatie verzamelen’ niet verwarren. Het verschil tussen de twee bestaat hierin dat je voor leren een mentale beweging moet maken die resultaten geeft op lange termijn. Leren is niet alleen informatie opnemen maar deze daarna ook in de praktijk gebruiken.

Wanneer zelfstudie gebruiken als opleidingstechniek?

Sinds een aantal jaren wordt zelfstudie steeds meer gebruikt. Deze techniek is efficiënt wanneer de gebruiker toegang heeft tot het internet. Door de informatie te verzamelen en deze daarna zelf in praktijk te zetten, kan de persoon zijn competenties verhogen. De medewerker zal dus over genoeg tijd moeten beschikken voor zijn leerproces. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door tijd te voorzien op een gestructureerde manier binnen zijn agenda.

Wanneer u beslist om MOOC te integreren binnen zelfstudie is het aangeraden om vanaf de start een aantal reporting tools te voorzien want deze zijn meestal niet geïntegreerd binnen de bestaande platformen. De opvolging van de resultaten van een opleiding via zelfstudie is zeker even belangrijk als voor een klassieke opleiding.

Succescriteria 

De belangrijkste hindernissen bij zelfstudie zijn:

  • De financiële middelen (MOOC zijn gratis dus kunnen zeker een interessant alternatief vormen)
  • Als de persoon zelf niet genoeg wilskracht heeft
  • Een voorkeur voor meer traditionele opleiding waar begeleiding voorzien is
  • Te weinig tijd
  • Te weinig vertrouwen tussen werknemer en werkgever
  • De pertinentie van de opleiding voor de functie van de persoon

Er moet dus rekening gehouden worden met bovenvermelde factoren wanneer er beslist wordt om zelfstudie te gebruiken als opleidingstechniek.

Daarenboven is het niet omdat er gekozen wordt voor zelfstudie dat er niet moet gezorgd worden voor begeleiding en ondersteuning. Daarom kan het zeker aangewezen zijn om een systeem van peter / meterschap te voorzien op corporate niveau.

De rol van de werkgever is dus cruciaal binnen zelfstudie. Hij zal moeten zorgen voor systemen van ondersteuning en opvolging, het nodige budget voor dit type opleiding voorzien en de persoon genoeg autonomie geven om zijn opleiding in te plannen.

Doelpubliek 

Iedereen kan leren via zelfstudie. De persoon die leert via deze methode zal wel moeten beschikken over een internettoegang, hij zal gemotiveerd moeten zijn en hij zal bekwaam zijn om zelf het leerproces te managen. Hij zal het centrum zijn van het opleidingsprogramma en hij zal kiezen welke leermethodes het best bij hem passen. Hij moet daarom weten welke leermethodes het meest efficiënt zijn in zijn opleidingscyclus en hij moet er voor open staan om de leermethodes aan te passen indien nodig. Hij moet bovendien goed om kunnen gaan met eenzaamheid, zichzelf in vraag kunnen stellen en bekwaam zijn om zijn doelstelling vast te leggen.

Deze techniek werkt goed bij personen die zich willen bevrijden van de beperkingen die gepaard gaan met klassieke opleidingen en die een grote voldoening halen uit het verwerven van vaardigheden door zelfstudie.

Hoe starten met zelfstandig leren als opleidingsmethode?

Vooraleer er kan begonnen worden met een zelfstudieproject moet er overlegd worden met de deelnemer welke de doelstellingen zullen zijn. Er mag niet vergeten worden dat dergelijke opleiding een grote persoonlijke motivatie vereist. Vanaf de voorbereiding van het project moet de deelnemer er bij betrokken worden. Om goed te omlijnen welke kennis en welke competenties zullen moeten verworven worden, kan men aan de cursist vragen om informatie te lezen over het betroffen onderwerp.

Vervolgens kan er bekeken worden met de cursist of er extra hulpmiddelen moeten gebruikt worden zoals de MOOC. Het verdient de voorkeur om verschillende opleidingsmanieren te voorzien en om uitwisselings- en opzoekingsmethodes te combineren (websites, social media, intervisie, formele en informele uitwisseling…).

Het is belangrijk dat de cursist zo snel mogelijk de opgedane kennis toepast. Op die manier gaat hij over van de theorie op de praktijk, leert hij wat de best practices zijn en zal hij ondervinden welke materie nog onvoldoende gekend is…

Een formele afspraak tussen de werknemer en de werkgever blijft een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle zelfstudie. Enkele essentiële punten moeten op voorhand vastgelegd worden: het contract, het actieplan, de eventuele reportings… Op die manier zal de werknemer de etappes van het leerproces kennen en zal de werkgever het proces kunnen volgen. Het zal ook het vertrouwen verhogen tussen de verschillende betrokken partijen.